April 28, 2026

🧪 ห้องคลีนรูม มีกี่ Class? เลือกให้เหมาะกับงาน

🔹 ห้องคลีนรูม (Clean Room) คืออะไร?

ห้อง Clean room คือพื้นที่ที่ถูกออกแบบให้สามารถควบคุมปริมาณอนุภาคในอากาศได้อย่างแม่นยำ โดยใช้ระบบกรองอากาศ เช่น HEPA หรือ ULPA Filter ร่วมกับระบบปรับอากาศและการควบคุมแรงดันองค์ประกอบหลักของห้องคลีนรูม ได้แก่

• ระบบกรองอากาศ (HEPA / ULPA)

• ระบบปรับอากาศ (HVAC)

• การควบคุมอุณหภูมิและความชื้น

• ระบบ Airflow และแรงดันอากาศ

• โครงสร้างผนัง ฝ้า และพื้นแบบป้องกันฝุ่น

ดังนั้น การสร้าง ห้องคลีนรูม จึงต้องอาศัยการออกแบบเชิงวิศวกรรม ไม่ใช่เพียงการกั้นห้องธรรมดา

🔹 ห้องคลีนรูม มีกี่ Class? (มาตรฐาน ISO)

มาตรฐานสากลที่ใช้ทั่วโลกคือ ISO 14644-1 ซึ่งแบ่งระดับความสะอาดของ ห้อง Clean room ออกเป็น Class 1 ถึง Class 9

📌 หลักการสำคัญคือ

วัดจาก “จำนวนอนุภาคฝุ่นในอากาศ” ต่อ 1 ลูกบาศก์เมตร

👉 ยิ่งเลข Class “น้อย” = ยิ่งสะอาด

👉 ยิ่งเลข Class “มาก” = สะอาดน้อยลง (แต่ต้นทุนต่ำกว่า)

🔬 หลักการวัด Class (เข้าใจง่าย)

การวัดจะอิงจาก “ขนาดของอนุภาค” เช่น

• 0.1 ไมครอน

• 0.3 ไมครอน

• 0.5 ไมครอน

• 5.0 ไมครอน

เพื่อให้เห็นภาพ:

• ฝุ่นทั่วไป = ใหญ่กว่า 10 ไมครอน

• แบคทีเรีย ≈ 1 ไมครอน

• ไวรัส ≈ 0.1 ไมครอน

นั่นหมายความว่า ห้องคลีนรูมระดับสูง ต้องสามารถควบคุมอนุภาคที่เล็กมากจนมองไม่เห็นได้

🔹 รายละเอียดแต่ละ Class

🔸 ISO Class 1

• สะอาดระดับสูงสุด

• ใช้ใน Nano technology / Semiconductor ขั้นสูง

• ต้นทุนสูงมาก ไม่ใช้ในงานทั่วไป

🔸 ISO Class 2 – 3

• ใช้ในงานวิจัยขั้นสูง

• เช่น Aerospace / Lab ระดับสูง

🔸 ISO Class 4

• ใช้ในอุตสาหกรรม High-tech

• เช่น Microelectronics / Optical

🔸 ISO Class 5 ⭐

• เป็นระดับที่ “สำคัญและนิยมมาก”

• อนุภาค ≥0.5 µm ไม่เกิน 3,520 particles/m³

📌 ใช้ใน:

• ห้องผ่าตัด

• ห้องผลิตยา

• ห้องปลอดเชื้อ

👉 เทียบเท่า Class 100 (มาตรฐานเก่า)

🔸 ISO Class 6

• ใช้ในงาน Assembly

• อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์

🔸 ISO Class 7 ⭐

• นิยมมากในโรงงาน

• อนุภาค ≥0.5 µm ≈ 352,000 particles/m³

📌 ใช้ใน:

• อุตสาหกรรมอาหาร

• เครื่องมือแพทย์

• ห้องผลิตทั่วไป

👉 เทียบเท่า Class 10,000

🔸 ISO Class 8

• ใช้งานแพร่หลาย

• ใช้ในโรงงานทั่วไป / Pre-clean

👉 เทียบเท่า Class 100,000

🔸 ISO Class 9

• ใกล้เคียงห้องแอร์ทั่วไป

• ใช้เป็น Buffer zone

🔹 ตารางเปรียบเทียบ Class (สรุปเร็ว)

🔹 อีกเรื่องที่สำคัญ: At Rest vs In Operation

ในการออกแบบ ห้อง Clean room จะมี 2 สถานะ

🧍 At Rest

• ห้องพร้อมใช้งาน แต่ยังไม่มีคน

• ค่าฝุ่นต่ำที่สุด

🏭 In Operation

• ขณะใช้งานจริง

• มีคน / เครื่องจักร → ฝุ่นเพิ่มขึ้น

👉 ดังนั้น การสร้าง ห้องคลีนรูม ต้องออกแบบให้ “ตอนใช้งานจริง ยังผ่าน Class ที่ต้องการ”

🔹 เลือก Class ห้องคลีนรูมอย่างไรให้เหมาะกับงาน

✅ 1. ประเภทอุตสาหกรรม

• ยา / การแพทย์ → Class 5

• อาหาร → Class 7 – 8

• อิเล็กทรอนิกส์ → Class 4 – 6

✅ 2. ความละเอียดของงาน

• งานที่ละเอียดมาก → ต้องใช้ Class ต่ำ

• งานทั่วไป → ใช้ Class สูงขึ้นได้

✅ 3. งบประมาณ

ยิ่ง Class สูง (เลขน้อย) → ต้นทุนสูงขึ้นแบบก้าวกระโดด

✅ 4. มาตรฐานที่ต้องผ่าน

เช่น GMP, FDA หรือ ISO

🔹 ทำไมไม่ควรเลือก Class สูงสุดเสมอ

หลายคนคิดว่า👉 “ยิ่งสะอาดยิ่งดี”

แต่ในความเป็นจริง

• ISO Class 5 ต้องใช้ระบบ Laminar Flow

• ใช้ HEPA จำนวนมาก

• ต้องควบคุมแรงดันละเอียด

👉 ต้นทุนสูงกว่าหลายเท่า

ดังนั้น แนวคิดที่ถูกต้องคือ เลือก Class ที่ “เหมาะกับงาน” ไม่ใช่ “สูงที่สุด”

🔹 องค์ประกอบสำคัญของการสร้าง ห้องคลีนรูม

เพื่อให้ได้ Class ที่ต้องการ ระบบทั้งหมดต้องทำงานร่วมกัน ได้แก่

• ระบบกรองอากาศ

• ระบบ HVAC

• Airflow (Laminar / Turbulent)

• ระบบแรงดัน

• Air Shower / Pass Box

ทุกส่วนมีผลต่อความสะอาดโดยตรง

🔹 สรุป

ห้อง Clean room มีทั้งหมด 9 Class ตามมาตรฐาน ISO ตั้งแต่ Class 1 ถึง Class 9 โดยแต่ละระดับถูกออกแบบมาเพื่อรองรับงานที่แตกต่างกัน

สิ่งสำคัญคือ การเลือก Class ที่ “เหมาะสมกับงาน” มากที่สุด ไม่ใช่เลือกที่สูงที่สุด เพราะจะช่วยควบคุมทั้งคุณภาพและต้นทุนได้อย่างสมดุล การวางแผนและออกแบบตั้งแต่ต้น โดยผู้เชี่ยวชาญด้านการ สร้างห้องคลีนรูม จะช่วยให้ระบบมีประสิทธิภาพ ใช้งานได้จริงและรองรับมาตรฐานในระยะยาว หากคุณกำลังมองหาผู้เชี่ยวชาญด้านห้องคลีนรูมโดยเฉพาะ บริษัท คลีนแอร์ โปรดักท์ จำกัด เป็นหนึ่งในผู้ให้บริการที่มีประสบการณ์ในการออกแบบและติดตั้งระบบห้องคลีนรูมแบบครบวงจรครอบคลุมทั้งภาครัฐและเอกชน รองรับตั้งแต่การวางแผน ออกแบบไปจนถึงติดตั้งอุปกรณ์ภายในห้องคลีนรูม รองรับการใช้งานในห้องแล็บ ห้องทดลองและห้องปฏิบัติการในระดับ Cleanroom Class 100 และ Class1000 โดยเน้นการออกแบบให้สอดคล้องกับการใช้งานจริงเพื่อให้ได้ทั้งมาตรฐานและความคุ้มค่าในระยะยาว

❓ FAQ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับห้องคลีนรูม

1. ห้อง Clean room ต้องใช้ Class ไหนถึงจะเหมาะกับธุรกิจ?

การเลือก Class ของ ห้อง Clean room ขึ้นอยู่กับประเภทงานเป็นหลัก เช่น

• อุตสาหกรรมยา / ห้องปลอดเชื้อ → ISO Class 5

• อุตสาหกรรมอาหาร → ISO Class 7 – 8

• โรงงานทั่วไป → ISO Class 8

สิ่งสำคัญคือควรเลือก Class ให้ “เหมาะกับมาตรฐานที่ต้องผ่าน” ไม่จำเป็นต้องเลือกสูงที่สุดเสมอไป

2. การสร้าง ห้องคลีนรูม ต้องใช้งบประมาณเท่าไหร่?

งบประมาณในการสร้าง ห้องคลีนรูม ไม่มีตัวเลขตายตัว เพราะขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น

• ระดับ Class ที่ต้องการ

• ขนาดพื้นที่

• ระบบกรองอากาศ (HEPA / ULPA)

• อุปกรณ์เสริม เช่น Air Shower, Pass Box

โดยทั่วไป Class ที่สูง (เช่น Class 5) จะมีต้นทุนสูงกว่า Class 7–8 หลายเท่า

3. ห้องคลีนรูมต่างจากห้องแอร์ทั่วไปอย่างไร?

แม้ว่าห้องแอร์ทั่วไปจะมีอากาศเย็นและสะอาดระดับหนึ่ง แต่ไม่สามารถควบคุม

• จำนวนอนุภาคฝุ่น

• การไหลของอากาศ (Airflow)

• แรงดันอากาศ

ได้อย่างแม่นยำเหมือน ห้อง Clean room ซึ่งถูกออกแบบมาเฉพาะเพื่อควบคุมการปนเปื้อน

4. ต้องดูแลหรือบำรุงรักษาห้องคลีนรูมอย่างไร?

การดูแล ห้อง Clean room เป็นสิ่งสำคัญเพื่อรักษามาตรฐาน เช่น

• เปลี่ยน HEPA Filter ตามระยะ

• ตรวจสอบค่า Particle อย่างสม่ำเสมอ

• ควบคุมการเข้า-ออกของบุคลากร

• ทำความสะอาดด้วยวิธีเฉพาะ

การบำรุงรักษาที่ดีจะช่วยให้ห้องคลีนรูมคงประสิทธิภาพและยืดอายุการใช้งานในระยะยาว

บทความน่าสนใจ

• สร้างห้องปลอดเชื้อ ต้องเริ่มจากอะไรบ้าง

• ห้องคลีนรูม มีกี่ Class? เลือกให้เหมาะกับงาน

• การเปรียบเทียบ Air Shower กับ Pass Box: ความแตกต่างและการใช้งาน

• Air Shower คืออะไร? บทบาทสำคัญในห้องคลีนรูม

• ทำไม PassBox จึงช่วยลดความเสี่ยงจากการปนเปื้อนในอุตสาหกรรมยา

• Clean Booth คืออะไร? ความสำคัญในอุตสาหกรรมและการแพทย์

• Clean Booth เหมาะสำหรับอุตสาหกรรมประเภทใดบ้าง?

• ผลิตภัณฑ์สำหรับคลีนรูมเพิ่มความปลอดภัยในอุตสาหกรรมยาได้อย่างไร

• ห้องปลอดเชื้อ คืออะไร? ความสำคัญและการใช้งานในอุตสาหกรรมต่างๆ

• เคล็ดลับการบำรุงรักษาและดูแล Cleanroom ให้คงประสิทธิภาพสูงสุด

• ขั้นตอนการออกแบบและติดตั้ง Cleanroom สำหรับโรงงานอุตสาหกรรม

• ข้อผิดพลาดที่ควรหลีกเลี่ยงในการออกแบบห้องแลป:คำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ

• 10 ข้อควรรู้ในการออกแบบห้องแลปให้ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ

• การบำรุงรักษาและตรวจสอบห้องปลอดเชื้อเพื่อประสิทธิภาพสูงสุด

• Introduction to Clean Room

• ห้องปลอดเชื้อสำหรับอุตสาหกรรมเลนส์​

• คุณสมบัติของห้องคลีนรูม และ การทำความสะอาด

• ระบบควบคุมสภาพแวดล้อมในการใช้ห้องปลอดเชื้อ​

• วิธีลดค่าใช้จ่ายห้องปลอดเชื้อโดยใช้พลังงานน้อยลง​

• ควบคุมระบบห้องสะอาด Clean Room​

• 8 ขั้นตอนสำหรับทำความสะอาดห้องและการฆ่าเชื้อโรค​

• ห้องคลีนรูมในอุตสาหกรรม

• ชนิดของห้องคลีนรูม (Clean Room)

• 6 อุตสาหกรรมที่ใช้ห้องปลอดเชื้อ​

• มาตรฐานสำหรับการจำแนกห้องสะอาด​

• ห้องปลอดเชื้อ
  

• สิ่งที่ต้องคำนึงถึงในการจำแนกประเภทห้องปลอดเชื้อ​